top of page

Faatatau ia tatou

 I le 2005, na faavaeina ai Kuʻialuaopuna i lalo o le taʻitaʻiga, faʻamanuiaga ma le pule a le

'Ōlohe Lua Kukui Richard Kekumuikawaiokeola Paglinawan,

  ʻŌlohe Lua Mose Elwood Kalauokalani,

ma ʻŌlohe Haka Noelani Kanoho Mahoe.

20220803_182657_edited.jpg
20220803_182635_edited.jpg

          Kuʻialuaopuna established in Puna, O Hawai'i, na fa'atūina e Keani Kaleimamahu, e fa'ao'o mai ai le poto anamua o faiva fa'afitafita a Hawai'i i Puna. O le toe fa'afouina o faiva alofilima a Hawaii mo Ku'ialuaopuna na amata i le motu o O'ahu, Hawai'i i le amataga o le 1970's, saunia e Richard Paglinawan, ma Mose Kalauokalani. O lenei a'oa'oga tele ma mana'omia e aofia ai le a'oa'oina ma le malamalama i tu ma aga na fa'amaoti mai e le tagata a'oa'o a le Native Hawaii o 'Ōlohe Lua Charles William Lu'ukia Kaho Kemoku Kenn, fa'atasi ai ma gafa o tagata Hawaii, su'esu'ega aganu'u a Hawaii, ma le gafa fa'asolopito o Pāku'ialua. O nei to'alua  sa a'oa'oina fo'i i lalo o le a'oa'oga ma le ta'ita'iga a  Mary Kawena Puku'i, ma nisi o tagata matutua o tagata Hawaii o lo'o fa'aauauina galuega fa'atino. ​​
O nei 'ōlohe filifilia na a'oa'oina lelei ma le onosa'i i tulaga uma o le faiva faa-Hawaii o faiga tau lua ma faiga fa'aleagaga lea e mafai ona iloa o le kapu ma fa'asolo mai i Poloaiga a le Kahuna Hawaii a Papa Ku'iaLua, Papa Lonomakaihe, ma le feso'ota'iga i le gafa o Kekūhaupi'o. o lē na a‘oa‘oina mai lona tamā o Kohapi‘olani, o se ta‘ita‘i tau o Ke‘ei, Kona i Saute, Hawai‘i. 

20210301_154026_edited.jpg

Naluahine Kaʻopua ma lana tama aʻoga o Kekahuna

Na a'oa'oina Naluahine Kekaaweokaahumanu Ka'opua i lua mai lona la'ititi. O lona lava naunautaiga ma lana filifiliga, na ia auai ai a itiiti mai e 3 ni a’oga mo aoaoga lua eseese i lona talavou.  Na faasa e lona tama ia Naluahine ona suesue i lenei faatufugaga a Lua, ona e le talafeagai ma o se taimi ua mavae. O le tama o Naluahine, o Kaopua, na tupuga mai i se gafa tau a Lua ma na ia iloa le tiga o lenei faiva. Na alu le tama o Naluahine i le 'ōlohe o pa po'o a'oga ta'itasi o lo'o a'oa'oina ai lona atali'i ma talosaga i faia'oga o a'oga ta'itasi e taofi le a'oa'oina o Naluahine. Na i’u ina tumau pea Naluahine ma fa’ataga e fa’aauau ana a’oa’oga i le sitaili masani o le lua. Na feiloa’i Naluahine ma Charles Kenn, o le isi fo’i lua lea na tu’u mai ai lona poto ia Charles Kenn, lea e o’o mai ia i tatou i aso nei.

Naluahine Kaopua

13776027_879987798812960_4141275032527194448_n.jpg

Henry Seishiro Okazaki,

okazaki.jpg

O Henry Seishiro Okazaki, na soifua mai i le taulaga o Kakeda, Fukushima Prefecture, Iapani, ia Ianuari 28, 1890. Na malaga atu o ia i Hawaii i le 1906 ma nofo ai i Hilo, Hawaii. I le 19 o ona tausaga na maua ai o ia i se ma'i mama e manatu o le mamapala. I le avea ai o se faiga faʻamoemoe e faʻafefe ai le atuatuvale, na ia amata ai lana suʻesuʻega o Judo i lalo o le taʻitaʻiga a Master Yoshimatsu (Kichimatsu) Tanaka i le Shinyu Kai Dojo i Hilo. O faatufugaga na fiafia ai o ia ma aveesea ai lona le fiafia i lona gasegase. Sa ia faataitaia ma lona malosi atoa ma lona tagata. O le mea e ofo ai, o lona faamaoni na iʻu ai ina toe malosi atoatoa mai lona maʻi. 
Na a'oa'oina e Polofesa Okazaki le tele o martial  arts, e aofia ai le tau a Hawaii o lua, mai se tagata Hawaii i Puna, Hawai'i.
Na iu ina faia e Polofesa Okazaki se faiga eclectic lea na ia taʻua  "Kodenkan" . O lenei faiga e aofia ai Judo, Jujitsu, Hawaiian Lua, Okinawan Karate, Chinese Kung Fu, ma American Wrestling. O le solia o tu ma aga, Prof. Okazaki na aoaoina e le gata o Iapani, ae o soo se ituaiga ma ituaiga uma.
Na ia ta'ua le igoa  "Danzan Ryu"  i lana aoga o Jujitsu, lea na fa'aulu ai fo'i e Okazaki le matai o Puna mai Hawaii, na fa'aulu ai fo'i e Okazaki le tagata o Puna i Hawaii. O nei ta 'ai po'o lua na tu'uina atu ia Polofesa Libert O 'Sullivan.

Luʻukia Kaoho Kemoku Kenn

Charles William Luʻukia Kaoho Kemoku Kenn na soifua mai i  Honolulu  ia Ianuari 2, 1907. O se tasi o le lua o taimi o totoe. O Kenn na tupuga mai i se laina o  kāhuna .

I ana tusitusiga, na finau malosi ai Kenn mo le tetee i le  Americanization  o tagata Hawaii.

Na pueina e Kenn pese faaHawaii mai toeaina, ma faasaoina faamatalaga e uiga i le gagana Hawaii ma tu ma aganuu.   As e pei ona aoaoina e se alii talavou, Na maua e ia mai le lua o alii talavou. Kaopua o Kona i Saute, faʻapea foʻi ma ni fomaʻi lua e toʻalua na aʻoaʻoina i se aʻoga lua a le tupu na faavaeina e  King Kalakaua . Sa ia suʻesuʻe foʻi ma sensei  Seishiro Okazaki .

Ina ua atoa le 60 o ona tausaga na alu atu ia te ia e alii na fia aʻoaʻoina tu ma aga anamua, na musu Kenn i le taimi muamua, ae na iu lava ina malie e faiaoga i se vaega autu o tamaiti aoga. Na ia fa'au'uina se vaega o 'ōlohe e to'alima (masters), o lo'o fa'aauau pea ona a'oa'oina tamaiti a'oga filifilia. O taumafaiga a Kenn na i'u ai i le fa'atuina o lua pa (a'oga) e lua i Hawaii: Pa Ku'ia-Lua, Ku'ia-Holo. 

Charles_Kenn_Fire_Walking_Pg1-Fig1_sm.jpg

'Ōlohe Lua Richard Paglinawan

'Ōlohe Lua Kukui Richard Kekumuikawaiokeola Likeke Paglinawan na maliu fa'anoanoa i le 2015. O lo'o i ai fo'i o ia i luga o le matou Komiti Faufautua pe a mana'omia!

Polofesa Libert O 'Sullivan

O Polofesa Libert O'Sullivan na a'oa'oina i lalo o Polofesa Bing Fai Lau ma Sig Kufferath i le faatufugaga o Jujitsu, ma maua ai lona Fusi Uliuli ia Iuni o le 1949. Na ia a'oa'oina fo'i le Kenpo ma le Karate i lalo o lagona eseese.
Fanau i Honolulu ma tausia i le motu o Molokai. I le 1957, na aʻoaʻoina ai e Sensei O'Sullivan tamaiti aʻoga i St. Louis High School ma faʻaauau ona galulue ma Polofesa Kufferath i le Nikko Dojo o Honolulu. Ia Iuni o le 2000, na ia maua ai lona 10″ tikeri fa'apolofesa mai le Hawaii Kenpo Jujitsu Society. Sa avea foi o ia ma polofesa jujitsu fa'apitoa i Paku'ialua. O aoaoga a Liberts i Amerika jujitsu na aumaia ai o ia i le faatufugaga a Lua a o aoaoina i lalo o le polofesa o Henry Seishiro Okazaki. Fai mai, na talepeina le mealilo a Lua i le 1917, ina ua aoaoina e Henry Seishiro Okazaki ia Lua mai se tagata Hawaii i le Motu Tele. Mulimuli ane, na liliu e Okazaki le Lua na ia aʻoaʻoina ma tuʻuina atu i lana Danzen Ryu System. Na suʻesuʻeina e Libert na lava taʻaloga ma tuʻuina mai ia i matou. Ua maliu Polofesa Libert ma o loʻo i luga foi o la matou komiti faufautua pe a manaʻomia.

Libert-OSullivan-600x300_edited.jpg

Ōlohe Ha'a Noelani Kanoho Mahoe

Noelani-Mahoe_edited.jpg

Olohe Haka: Noelani Mahoe acted as the haka or chanter Paku'ialua, where she taught the chants and ha'a essential to lua practice. With comprehensive training as a kumu hula under Tom Hiona, Mary Puku'i, and others, she adeptly transitioned to lua and revived traditional ha'a. Noelani devoted herself to teaching hula, Hawaiian music, and `ukulele to new generations through a City & County of Honolulu program from 1958 to 1964. In 1999, she contributed to the Hawaiian Music Hall of Fame Education Committee, helping to create the E Mele Kakou elementary school curriculum and was the first to teach it music classes for 4th and 5th graders. In 1963, Mrs. Mahoe established the "Leo Nahenahe Singers," and alongside Ka`upena Wong, they were the first Hawaiians to perform at the Newport Festival in 1964. Her outreach in Hawaiian music broadened when she joined the DOE Office of Instructional Services in 1980, collaborating with others to develop a unique Kupuna component for the Hawaiian Studies Curriculum in state schools. Noelani Mahoe was also a founding member of the original Hawaiian Music Foundation established by the late Dr. George Kanahele in 1971, coordinating the Hawaiian Music that same year. She organized concerts featuring Slack Key, Falsetto, and Steel Guitar across all islands. For Hawaii Public Television, she served as an associate producer on six half-hourNa Mele Hawai`i" shows that continue to air today. In May 2002, she received HARA's Lifetime Achievement Award, a fitting acknowledgment of her as a leading figure in Hawaiian music education. Noelani Mahoe, Singer, Musician, and Hula Teacher Edwina Noelani Kanoho Mahoe, is a recognized master of Hawaiian music and a pioneer in its preservation. In the 1960s, she co-founded the Leo Nahenahe Singers with Ethelynne and Mona Teves and Lynette Kaopuiki. In 1964, she and Kaupena Wong were the first Hawaiian performers invited to the Newport Folk Festival at Pete Seeger's request. In 1996, she was a finalist for Best Female Vocalist in Na Hoku Hanohano music awards and has received numerous Hawaii Music Awards, including the prestigious Lifetime Achievement Award from the Hawai`i Academy of Recording Arts. Noelani taught music and hula through influential Honolulu Parks and Recreation programs in the 1960s, establishing the Waimanalo Keiki chorus known for its popular recordings. In 1971, she with Dr. George Kanahele to create the Hawaiian Music Foundation and the first Hawaiian Music Conference, coordinating slack key, falsetto, and steel guitar concerts throughout Hawaii. She also coined the term "oleo ki`eki`e" for falsetto voice, which was added to the Hawaiian Dictionary in 1985. She has served as a music judge for many Kamehameha Schools Songests and has worked extensively as a cultural consultant for the visitor industry, developing educational curricula centered on music. In 1974, Noelani produced the TV series Na Mele Hawaii, documenting many masters on film, with its archives still highly valued today. She also coordinates and hula shows at the International Market Place in Waikiki. Additionally, Noelani recognized for co-authoring "Na Mele O Hawai`i Nei: A Hundred and One Hawaiian Songs with Dr. Samuel H. Elbert, a vital resource for hula dancers and Hawaiian music singers. Her unique hula journey includes studying privately with hula master Tom Hiona from 1953 to1961, when she was granted permission to teach. She also learned specific hula styles from Alice Keane, Lena Machado, and others.

ʻŌlohe Lua Lua Moke Kalauokalani

Moses Kalauokalani, the esteemed Ōlohe Lua of Paku'ialua, holds the title of Ōlohe Lua Pili Paa. For over fifty years, he has passionately traveled across the Pacific, promoting the Hawaiian Lua practice from Raiatea and the Marquesas to Aotearoa and beyond. Olohe Moses believes that all Polynesian fighting arts share a common genealogy, connecting us to a shared origin. He is one of the five haumana who studied under the legendary Charles Lu'ukia Kaoho Kemoku Kenn. He is a co-founder of Paku'ialua and Ku'ialuaopuna. Olohe Lua Moke Kalauokalani recetly passed away in 2025.

20210301_200431 (1)_edited.jpg

ʻŌlohe Lua Mamane Wong

FarmerProfile_WallyWong_1200x1200_edited

ʻŌlohe Lua Mamane Wong has more than 20 years of committed training in lua. His path includes significant mentorship from notable figures like ʻŌlohe Richard Paglinawan, ʻŌlohe Kalauokalani, and ʻŌlohe Haʻa Noelani Mahoe. He has also refined his techniques under sensei 'O Sillivan, exploring the lua arts of Henry Okazaki With his extensive experience and lineage, he stands as a dedicated Hawaiian practitioner of lua.

O 'Ōlohe Moses Kalauokalani ma 'Ōlohe Ha'a Noelani Mahoe o lo'o avea pea ma vaega taua o Ku'ialuaopuna, e le'o faia'oga fa'atasi i le taimi nei, ae o lo'o i luga o le matou Komiti Faufautua.

20220718_180605 (2)_edited.jpg

O la matou Misiona o le fa'alauiloa ma fa'asao le poto fa'aleaganu'u ma tu ma aga mo o tatou tagata i le Pasefika atoa, e ala i le fa'aogaina ma le fa'atinoina o a tatou faiva fa'aleaganu'u.

IMG_0998_edited.jpg
bottom of page