Pōhaku
- Kuialuaopuna

- 4 days ago
- 4 min read
ʻŌʻio

Kii: AP Photo/Mengshin Lin
ʻŌʻio-He pohaku puna, hoohana ia ma e kahi a malino i ke kino o ka waa a na laau e ae.
Hau

Kii: Literary hub
O Pohaku Hau keia, Oi aku ka mama o keia pohaku ma mua o ka wai. Hiki ke lana ma ka ili o ke kai.
'Ana ōla'i

Kii: Michael Wyke
He ana ola'i keia mea, ano mama no, nui no ka pukapuka, ahina ka waihooluu, hoohana ia e ka wau ana i ke kino o ka waa a me na laau wale aku.
Polipoli

Kii: Artemis Fine arts
O Polipoli keia pohaku, ano palupalu a lahlahi no ka io o ia pohaku. Ke kiola ia keia pohaku i na pohaku paa, ua wawahi ia ua pohaku nei. Maikai no keia pohaku polipoli i ka hana o a luhee, maikai ole no ka pohaku kui a me ke kui ai. He mama ole ka pohaku polipoli, ano maikai no ka hana ana i ka maa, he mea kaua o ka poe kahiko.
Kāpi'i

Kii: James St. John
O Kapii keia pohaku. Oi loa kēia pōhaku. Aohe malualua o ka io, aohe pukapuka pu. Ua hai mai kou tutu, o Kapi'i keia pohaku pele ma kona wahi ala o Hakipuu, Oahu. Maikai keia pohaku no ka pohaku kui ai. Ua olelo kou tutu, ua akamai kona makua kane a me kona kupuna kane i ka ike ana o na pohaku like ole . O kona makuakane o Frank Leialoha no Hakipuu aku o ia.
Kumu'one

Photo: BYU Hawaii archives

Photo: BYU Hawaii archives
Ka'au'aupu'u

Photo: Kalamakani
Pōhaku ōla'i

Photo: Kalamakani
He pohaku oioi, a malualua no, hiwa loa ka waihoʻoluʻu o ua pohaku nei. Kaumaha a paa pono no hoi. Hooohana oia pohaku nei e waou i ke kino o ka waa a na laau e ae.
'Ana 'ōahi

Kii:Alii express
'Ana 'ōahi- Ua mama loa me na pukapuka he nui, Akala a mea ka waihooluu ke ike aku.

Photo: Kalamakani
Awali'i

He pohaku maikai keia pohakuAwalii no ke koi a me ka pohaku kui. Hoohana ia pohaku Awili no ka pohaku kilo i ka wa kahiko. O ka io o keia pohaku he ano ahinahina. Aohe pukapuka a me malualua ma ka ili o ia pohaku nei. Hiki ke ike ia keia ano pohaku ma na aina o Mokolii a me Waiahole ma Oahu aku.
Kaua'ula

Kii: Kalamakani
O ka pohaku paa a paakiki. Aole like me he pohaku ana, kaumaha keia mea. Ano mama loa ka pohau ana. Ano nui na lualua ma ka ili ke nana ae. Maikai ia no ka pohaku maa, luhee.
Māono

O vesicular basalt kahi pohaku pele ahina i loaa na lua liilii. Ua kapa ia keia pohaku o Maono e kekahi poe Hawaii e ae. Ua kaulana ia pohaku nei ma Puna, Hawaiʻi, no ka mea, ua hanau ia mai keia pohaku malualua, i ka pohaku pahoehoe o Pele ke akua. Hoohana ia no ka pohaku kui ai, pohakui kuolo. Maikai a kaumaha keia pohaku Maono no na hana like ole.
Ke'etu

O Keʻetu / Ke'eku ka inoa o keia ano pohaku i hana ia me ka hakuhune, maalahi ka hana a paa mau ke kaumaha. Aole kupono i ia pohaku no ka pohaku kui ai. Ano mea ka waihooluu o keia pohaku o Keeku ka inoa. Na pukapuka he nui ma ke kino o ia pohaku. Ma ka aina o Kaalaea ma Oahu, ua kapa ia keia pohaku Keetu e na kupuna o kela aina ou.
'Alā

Kii: Bishop Museum, Hawaii
He mau pohaku ala mai ka aina o Maunakea.
Kepue

He pohaku mea no ke koi, ike ia ma Maunakea wale no.He pohaku ala ano Alaea ka waihooluu o ka ili o ia pohaku ae.
ʻĀkoʻakoʻa kohe

Kii: Mac driftwood
He ako'a o ke kai papa'u. He ʻoʻoleʻa kēia koʻa a hoʻohana ʻia ma ke ʻano he ʻānai. Holehole ke koʻa i ka 'ili a ka lima. ( Hole ke akoakoa kohe i ka 'ili o ka laau). Ua pili ka ʻōlelo i nā koa akamai i ke kaua, ʻaʻole hiki ke ʻoi aku.
'Alāmea

Photo: Bishop Museum collection
He mea kaka'ika'i keia o ka pohaku pa'akiki loa i kapa ia he 'Alāmea. He mea ka waiho'oluu o ia pohaku 'alā. Ma Mauna o Wakea no keia pohaku ke loaa mai.
Makai'a

Photo: Kalamakani
He pohaku nui keia no ke ku'i. Ua hina ke kino. Ua kapa ia o Mahikihiki e kekahi poe. Ua kapa ʻia keia ʻano pōhaku he (iʻa) e kekahi poʻe kahiko i koʻu mau la opio ma kahakai o Opana ma Kahuku. Manaʻo wau ua kapae aku lākou i ka olelo Maka o Makaiʻa a kapa ʻia o i'a wale no e like me ka ia o ke kai papau. He pohaku maikai ole keia no ka hana ana i ka luhee no ka mea, he liilii loa na kiko o ka ili o keia pohaku. Makee oe i kekahi ano pohaku me na lualua nui e like me na kiko o ka pupu Leho.
A great stone is this for a pounder.The stone is greyish. Sometimes called Mahikihiki . This type of stone was termed i'a ( fish ) by a few older folks in my young days in the shore of Opana at Kawela in Kahuku. I think they left out the Maka of Makai'a and just referred to it as fish of the ocean. (Im not sure of this short cut of the word Makaia as im just assuming this is why it was just called i'a) This is not a good quality stone for making luhee, as there are various small holes or depression in this type of stone. You want to use a different type of stone that has larger depressions like those found on the spots on the shell of the leho .
Makai'a / Mahikihiki

Kii: Ku'ialuaopuna
Hiena

Kii:K/K
Like keia pohaku Hiena me he pohaku Polipoli ke nana aku, o ka okoa, aole lahilahi kēia pohaku me he polipoli. Oi ae ke kaumaha o pohaku Hiena ma luna o Polipoli.


Comments